Waar waren de risicomanagers

Hadden Risicomanagers de financiële crisis kunnen voorkomen? Waar waren zij en wat deden ze? En wat heeft de risicomanager gemeen met de hofnar van vroeger? Dr. Gerrit Jan van den Brink RA, dé expert op het gebied van risicomanagement, heeft h

Wat hebben risicomanagers en narren gemeen?

Waar waren de risicomanagers?

In de laatste paar maanden heb ik deze vraag steeds weer gehoord. Het was erg interessant te horen, wat de buitenwacht dacht dat risicomanagers doen en wat ze eigenlijk konden uitrichten. Ik kon maar één conclusie trekken: Er bestaat een enorme verwachtingskloof die dringend moet worden gedicht.

Om de vraag maar heel concreet te beantwoorden: De risicomanagers zaten achter dezelfde tafel als de andere leden van de Raad van Bestuur. Door de toezichthouder en corporate governance commissies is steeds weer geëist, dat de checks and balances op alle niveaus in de organisatie geïnstalleerd worden. Eén van de belangrijkste checks and balances was het scheiden van de markteenheden en de eenheden die de transacties verwerken en controleren. Verder zijn in de meeste financiële instellingen leden van de Raad van Bestuur opgenomen, die alleen het thema risicomanagement in portefeuille hebben. Juist dit punt moet nog eens heel kritisch tegen het licht worden gehouden. We gaan daarvoor heel ver terug in de tijd. In de tijd waar zich aan het hof de executive macht concentreerde.

Het hof

Aan het hof is de macht tastbaar. De koning draagt de insignes van de macht: troon en kroon, scepter en rijksappel zijn de uiterlijke tekenen van de macht. De verhoudingen tussen koning en hofstaat cementeren de machtsverhoudingen. De manier van aanspreken, de houding van mensen en het protocol maken op een niet mis te verstane manier duidelijk in welke handen de macht ligt. Iedereen voegt zich. Er is geen ruimte voor openlijke kritiek. Kritische uitingen staan gelijk aan majesteitsschennis. Zodoende mist een correctie-mogelijkheid. De koninklijke besluiten ontberen elke vorm van toetsing en zodoende is een geweldig probleem in het systeem ingebakken. Als de koning een verkeerde beslissing neemt, kan de hofstaat zich daartegen niet weren, ook niet als de hofstaat merkt dat de beslissing een verkeerde is. Wie zich weerde liep gevaar daardoor nadelen te ervaren. Afgezien van de barbaarse methoden die vroeger toegepast werden, was het voor de verdere beroepsloopbaan schadelijk de mening van de koning tegen te spreken.

Het was dan ook niet verwonderlijk dat de koning steeds verder van de realiteit kwam te staan. Omdat er geen kritiek kon komen, vond de koning zijn beslissingen zeer goed. Een vorm van narcisme kon makkelijk ontstaan.

De hofnar

Eén persoon was aan het hof in staat om toch de waarheid te zeggen. Daaraan waren wel een paar voorwaarden verbonden. Het ging meestal gepaard met humor en het uitoefenen van een bepaalde vorm van zelfspot. Zolang de hofnar een masker droeg, kon hij de beslissingen van de koning bekritiseren. Een overblijfsel van deze vorm van de waarheid zeggen, kennen we nog steeds: tijdens carnaval worden de politici meestal bekritisieerd. Op de praalwagens worden bepaalde beslissingen afgebeeld. Meestal ziet men daar de gevolgen van deze beslissingen. Zo wordt de overheid getoond, wat het ‘gewone volk’ van deze beslissingen denkt en welke maatregelen ze graag anders zou willen zien.

Download hier de gehele bijdrage

Overige columns